ข้อเสนอจัดตั้งเครือข่ายใหม่
นายกรัฐมนตรีฮุน มาเนตของกัมพูชา ได้เสนอแนวคิดสำคัญในการจัดตั้ง “เครือข่ายป้องกันและไกล่เกลี่ยความขัดแย้งกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส” หรือ ขึ้นมาใหม่ โดยข้อเสนอนี้มีขึ้นเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน ระหว่างการกล่าวเปิดการประชุมสุดยอดกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส ครั้งที่ 20 ณ กรุงพนมเปญ ซึ่งมีผู้นำจากหลายประเทศเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง
เครือข่ายดังกล่าวจะประกอบด้วยนักการทูต ผู้เชี่ยวชาญ และสถาบันต่าง ๆ ที่สามารถเข้ามาสนับสนุนการเจรจาเมื่อประเทศสมาชิกต้องการความช่วยเหลือ ก่อนที่สถานการณ์ความขัดแย้งจะลุกลามบานปลายกลายเป็นความรุนแรง ฮุน มาเนต ระบุว่า การป้องกันย่อมมีค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการฟื้นฟูประเทศหลังเกิดความเสียหายอย่างรุนแรง ซึ่งสะท้อนถึงวิสัยทัศน์เชิงรุกในการรักษาเสถียรภาพในภูมิภาค
ประเด็นขัดแย้งชายแดนไทย-กัมพูชา
ในสุนทรพจน์ภาษาฝรั่งเศสความยาวประมาณ 10 นาที ฮุน มาเนต ได้ใช้เวลาช่วงต้นกล่าวถึงความขัดแย้งบริเวณชายแดนกัมพูชา-ไทย ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงธันวาคม 2568 โดยเขาระบุอย่างชัดเจนว่า กัมพูชาไม่ได้เป็นฝ่ายยิงก่อน และเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้มีผู้เสียชีวิตและประชาชนจำนวนมากต้องอพยพออกจากบ้านเรือน
ผู้นำกัมพูชาย้ำว่า เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า สันติภาพไม่ใช่สิ่งที่สามารถถือเป็นเรื่องแน่นอนได้ ในช่วงที่ความขัดแย้งทวีความรุนแรงเมื่อปี 2568 มีประชาชนทั้งในกัมพูชาและไทยต้องพลัดถิ่นประมาณ 1 ล้านคน และมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 100 คน แม้ผู้พลัดถิ่นชาวไทยเกือบทั้งหมดจะเดินทางกลับบ้านแล้ว แต่รัฐบาลกัมพูชาระบุว่า ยังมีประชาชนประมาณ 20,000 คนที่ไร้ที่อยู่อาศัยจนถึงปัจจุบัน
ท่าทีต่อข้อตกลงหยุดยิงและเขตแดน
ฮุน มาเนต ยังกล่าวถึงข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวระหว่างไทยกับกัมพูชา โดยระบุว่าเป็นสถานการณ์ที่เปราะบางและซับซ้อน พร้อมเรียกร้องให้ทั้งสองฝ่ายกลับมาเดินหน้าสำรวจและปักปันเขตแดนทางบกร่วมกันโดยเร็วที่สุด เพื่อลดความตึงเครียดและสร้างความมั่นใจให้กับประชาชนทั้งสองประเทศ
เขากล่าวว่า เขตแดนดังกล่าวไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในยุคปัจจุบัน แต่เป็นพรมแดนระหว่างประเทศที่ได้รับการยอมรับและกำหนดไว้อย่างชัดเจนมานานกว่าหนึ่งศตวรรษแล้ว พร้อมย้ำว่าควรได้รับการยอมรับและเคารพตามกฎหมายระหว่างประเทศอย่างเคร่งครัด เพื่อหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดที่อาจนำไปสู่ความขัดแย้งซ้ำซากในอนาคต
ปฏิกิริยาจากฝ่ายไทย
ถ้อยแถลงดังกล่าวมีแนวโน้มสร้างความไม่พอใจให้กับประเทศไทย ซึ่งยืนยันมาโดยตลอดว่า ความขัดแย้งชายแดนเป็นเรื่องทวิภาคีระหว่างสองประเทศ และไม่ควรนำไปสู่การเป็นประเด็นระหว่างประเทศในเวทีต่าง ๆ โดยเฉพาะในเวทีของกลุ่มประเทศที่ใช้ภาษาฝรั่งเศส ซึ่งอาจถูกมองว่าเป็นการดึงเอาประเด็นภายในมาสู่สายตาโลก
ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไทย แสดงความกังวลว่า กัมพูชาอาจใช้เวทีระหว่างประเทศกล่าวหาไทยด้วยข้อมูลที่บิดเบือน โดยระบุว่า ไทยไม่ต้องการให้มีการกล่าวหาอย่างไม่เป็นธรรมและนำเสนอข้อมูลเพียงด้านเดียว พร้อมเรียกร้องให้หลีกเลี่ยงการยกระดับข้อพิพาททวิภาคีไปสู่เวทีระหว่างประเทศ
บริบทการประชุมและผู้นำเข้าร่วม
ผู้เข้าร่วมการประชุมครั้งนี้ยังรวมถึง เอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส ซึ่งเดินทางเยือนกัมพูชา โต ลัม ประธานาธิบดีเวียดนาม และพอล คากาเม ประธานาธิบดีรวันดา การประชุมสุดยอดครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกที่กัมพูชาเป็นเจ้าภาพ นับตั้งแต่เข้าร่วมองค์การระหว่างประเทศของกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ OIF ในฐานะผู้สังเกตการณ์เมื่อปี 2534 ก่อนเข้าเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบในปี 2536
กลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ Francophonie ประกอบด้วยประชากรที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสทั่วโลกประมาณ 400 ล้านคน โดยองค์การ OIF มีสมาชิกและประเทศที่เกี่ยวข้องประมาณ 90 ประเทศ รวมถึงฝรั่งเศส แคนาดา คองโก เวียดนาม และลาว ซึ่งร่วมประชุมเพื่อหารือเกี่ยวกับการเสริมสร้างความร่วมมือด้านการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม
ข้อพิพาททางทะเลและทิศทางในอนาคต
นอกจากข้อพิพาททางบกแล้ว ไทยและกัมพูชายังมีข้อพิพาททางทะเลในพื้นที่ทับซ้อน ซึ่งอยู่ระหว่างกระบวนการประนอมข้อพิพาทภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล หรือ UNCLOS ที่ศาลอนุญาโตตุลาการถาวร โดยการประชุมครั้งที่ 3 มีกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 24 พฤศจิกายน ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย
ข้อเสนอนี้ถูกมองว่าเป็นการเรียกร้องให้ฝรั่งเศส ซึ่งเคยปกครองกัมพูชาเป็นเวลา 90 ปีจนถึงปี 2496 รวมถึงประเทศสมาชิกกลุ่มผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส ให้สนับสนุนกรุงพนมเปญในกรณีเกิดความขัดแย้ง ขณะที่ประเทศไทยซึ่งไม่ได้ใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาหลัก เข้าร่วมการประชุมในฐานะผู้สังเกตการณ์เท่านั้น
ประเด็นสำคัญ
- ฮุน มาเนต เสนอจัดตั้งเครือข่ายไกล่เกลี่ยความขัดแย้งในกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส เพื่อรับมือกับความตึงเครียดชายแดนไทย-กัมพูชา
- ผู้นำกัมพูชาอ้างว่ากัมพูชาไม่ใช่ฝ่ายเริ่มยิงก่อนในเหตุการณ์ปี 2568 และเรียกร้องให้เคารพเขตแดนตามกฎหมายระหว่างประเทศ
- ฝ่ายไทยกังวลว่าการนำประเด็นชายแดนเข้าสู่เวทีระหว่างประเทศอาจนำไปสู่การบิดเบือนข้อมูลและเป็นการยกระดับข้อพิพาทที่ไม่เหมาะสม
ดัดแปลงมาจาก thairath.co.th: thairath.co.th